Ledscherp.nl scoort een 9.3/10 in 1840 klantenreviews

Clinic: De waarheid over lumen, candela en lux.

Klant: "Ik ben op zoek naar een zaklamp met zoveel mogelijk lumen."

Klantenservice: "Waarom zoek je juist zo'n zaklamp?"

Klant: "Ik wil zo ver mogelijk kunnen schijnen en hoe meer lumen, hoe beter!"

Bovenstaand gesprek voeren we bijna dagelijks met onze klanten. Het is voor ons inmiddels 'normale kost' maar veel consumenten die een goede zaklamp willen aanschaffen, kijken als eerste én als enigste naar de hoeveelheid lumen. En dat is jammer, want dat dikke lichtkanon met een paar duizend lumen blijkt in veel gevallen niet de juiste keuze.

Waar voor je geld

Maar we snappen het wel, je wilt tenslotte "the best value for money" dus ga je op zoek naar een zaklamp met de meeste lumen omdat je buurman, zwager of collega dat verteld heeft. Zij hebben zich er een avond in verdiept en hebben op Ebay of Dealextreme een goede lamp gevonden met 1 led met maar liefst 4000 lumen die je moet hebben! En hij werkt ook nog eens op 2x AA batterijen! Terwijl een doorsnee XM-L led maximaal 1000 lumen kan geven, met minstens 4x AA batterijen...

En daar zit je dan. Met een zaklamp die óf veel te duur is voor hetgeen waar je hem voor gebruikt, óf zo goedkoop was - met de meest gunstige lumen/euro verhouding op Ebay - dat je hem eigenlijk niet kon laten schieten, zelfs niet terwijl je 4 weken moest wachten op de verzending vanuit China. Een teleurstelling die veroorzaakt wordt door de onwetendheid van de consument, maar nog meer door onkunde van de verkoper die aangeeft dat "Deze zaklamp beter is want hij heeft meer lumen."

Het klinkt misschien wat sarcastisch en betuttelend maar helaas maken we dit dagelijks mee.  Er zijn nog steeds te veel webshops en winkels die de consument verkeerd voorlichten en daarom vinden wij het tijd voor serieus advies over een 'onterecht' fenomeen: lumen.

Wat zijn lumen, candela en lux?

Op Wikipedia vinden we de volgende omschrijving over lumen:

Lumen is een maat voor de totale hoeveelheid zichtbaar licht die een lichtbron in alle richtingen uitstraalt.

Kort gezegd is dat dus AL het licht dat van de led af komt. Ook het licht dat direct bij het verlaten van de reflector naar boven/beneden of naar links/rechts gaat. Kortom, ook het licht dat het te beschijnen oppervlak niet eens bereikt. Best vreemd dus, dat fabrikanten deze waarde als verkoopargument gebruiken terwijl niet eens al het licht daadwerkelijk efficiënt benut wordt.

In onderstaand overzicht kun je goed zien dat lumen de waarde is die vanaf de bron (led) gemeten wordt. Het licht dat hier vanaf komt straalt vervolgens alle kanten op terwijl wij als eindgebruiker van een zaklamp veelal kijken naar de lichtbundel dat op het oppervlak terecht komt. En dat is een hele andere waarde, namelijk Candela.

In het voorbeeld hieronder is dat de blauwe cirkel in het midden van de afbeelding en de witte cirkel op het blauwe oppervlak. Dit is namelijk de lichtbundel die in een vooraf bepaalde hoek gemeten wordt op een afstand van 1 meter. Bij candela wordt dus het felste punt in de lichtbundel gemeten terwijl bij lumen gekeken wordt naar de totale output van de lichtbron.

Als laatste hebben we nog de eenheid Lux. Dit is het aantal lumen per M2. 1 lux is vergelijkbaar met 1 lumen per M2 en dat is de hoeveelheid licht van een kaars.lumen-overzicht

Bereik van de bundel

Tijd voor een praktijkvoorbeeld. Laten we twee verschillende soorten lichtbronnen nemen. Een gloeilamp met 1000 lumen en een laser met 10 lumen. Zonder het antwoord al te geven raad je het al, de laser zal vele malen verder schijnen dan de gloeilamp terwijl die 100x meer lumen heeft. Wanneer we naar de candela gaan kijken zal de laser veruit het hoogste scoren. De intensiteit van de lichtbundel van de laser is op 1 meter vele malen hoger dan die van de gloeilamp.

Is lumen dus een goede graadmeter voor het bereik van een lichtbundel? Absoluut niet! Candela is vele malen interessanter want hoe intenser de bundel, hoe verder deze schijnt.

Je kunt dus eenvoudig stellen dat wanneer je een lamp zoekt met een hoge reikwijdte, de intensiteit van de bundel heel hoog moet zijn. Wanneer je een lamp zoekt die vooral veel licht geeft over een groot oppervlak, dan is de lumen output belangrijk.

Het bereik volgens de ANSI-FL1 norm

Om zaklampen objectief te kunnen vergelijken is de ANSI-FL1 normering bedacht. Dit zijn gestandaardiseerde metingen die fabrikanten uitvoeren waarvan de waardes vervolgens vertaald worden in lichtopbrengst en bijvoorbeeld bereik. Zo moet er voor het bepalen van het bereik van de lichtbundel gemeten worden met 0,25 lux.  Let wel op: in de praktijk ligt het effectief bereik een stuk lager want 0,25 lux bijna niet meer waar te nemen, zeker niet op grote afstanden.

Dus de afstand waarop het licht nog een sterkte heeft van een kwart van een kaarsvlam per m2, is de afstand die genoemd wordt op de verpakking van de zaklamp.

Dit resulteert vervolgens in onlogische waardes en dat komt omdat onderstaande formule wordt gebruikt.

bereik-formule

Het enige dat je dus dient te weten is de waarde van 'candela'. Dit wordt door fabrikanten vaak opgegeven en is onderdeel van de ANSI-FL1 metingen.

Neem bijvoorbeeld de Nitecore EA14 - 2015 editie. Deze heeft een bereik volgens de ANSI-FL1 norm van 376 meter en een candela waarde van 35.594. Deel deze waarde door 0.25 = 142.376. Wanneer je hier de wortel van trekt = 377. Voilá, daar is je reikwijdte!

Deze formule is dus toe te passen op elke lux waarde. Stel dat je het bereik van de bundel wilt weten waar de lichtsterkte  1 lux betreft (= 1 kaarsvlam) dan is je bereik nog 'maar' 188 meter en dus al gehalveerd en bij 2 lux is het bereik nog maar 133 meter.

De effectieve reikwijdte van een zaklamp is altijd stukken lager dan de genoemde waardes door de fabrikant.

Kijk altijd naar de reflector

Terug naar de praktijk. Je bent op zoek naar een zaklamp met een behoorlijk bereik. Inmiddels heb je dit blogartikel een paar keer doorgelezen en weet je nu dat je niet moet kijken naar de hoeveelheid lumen. Waar let je dan op? Want veel winkels en webshops vermelden geen candela waardes. Het antwoord is dan simpel: check de reflector. Immers is de reflector verantwoordelijk voor het 'samenknijpen' van de lichtbundel.

Hoe groter, breder en dieper de reflector, hoe beter het licht gebundeld wordt. Resultaat: een hoger bereik.

tm06-vs-ea41

Bovenstaande afbeelding geeft een perfect voorbeeld hoe een reflector zeer bepalend kan zijn voor de afstand. Links staan de ANSI-FL1 waarden voor de Nitecore EA14 - 2015 editie en rechts voor de Nitecore TM06 met maar liefst 3800 lumen. Ondanks dat de TM06 bijna 4x zoveel lumen heeft, is het aantal candela fors lager waardoor het bereik dus ook minder is. De TM06 heeft namelijk 3 kleine reflectoren die het licht veel minder efficiënt kunnen bundelen terwijl de EA41 een grote reflector heeft die het licht meer gecomprimeerd een richting uit kan sturen.

Wanneer je dus lekker zit te googelen naar een nieuwe zaklamp is het raadzaam om goed te kijken naar de anatomie van de reflector. Je kunt snel genoeg zien of het een smalle en ondiepe reflector is. Is dit het geval, dan is deze lamp perfect voor korte afstanden. Is de reflector dieper en breder dan weet je dat je serieus bereik hebt van enkele honderden meters. En zo zie je maar, size does matter!

Een gedachte over “Clinic: De waarheid over lumen, candela en lux.”

  • Helemaal top uitgelegt Roy ;-)

    Het is alweer jaren terug dat ik een cursus lux, lumen en candela heb gedaan...maar het klopt...

    Jammer genoeg gaat het vaak teveel over lumen...maar de candela is het belangrijkste..

    Thnx voor je mooie blog!

    Reageren
Geef een reactie