Ledscherp.nl scoort een 9.3/10 in 2838 klantenreviews

Vraag van de week: waarom hebben steeds meer lampen een vaste lichtbundel en geen focus?

Een veelgehoorde vraag die regelmatig op de klantenservice binnenkomt is 'hoe het komt dat heel veel zaklampen een vaste bundel hebben'. Deze zaklampen zijn niet te focusseren en kunnen dus niet smaller of breder gezet worden. De Maglite zaklampen 'van vroeger' kunnen/konden dit namelijk wel. Hoe zit dat dan precies, want veel zaklampen zijn tegenwoordig niet te verstellen en dat wordt - geheel onterecht overigens - als een groot minpunt gezien.

Tijd om de lucht te klaren.

Wat is een focus?

Een focus is niets anders dan een systeem waarbij je het licht dat van de lichtbron af komt, kunt beïnvloeden door de reflector of lens van de zaklamp van deze lichtbron te verplaatsen. Met andere woorden, je gaat de afstand dat de reflector of lens ten opzichte van de led heeft, veranderen. Hierdoor kun je juist meer of minder licht een bepaalde richting op sturen waardoor de bundel juist smaller of breder wordt.

Wat is het nut van een focus?

Een focus wordt namelijk gebruikt om de lichtbundel juist heel smal óf juist heel breed te maken. Is de bundel smal dan is deze veel feller dan wanneer je de bundel breed zet. Bovendien schijn je ook veel verder. Je kunt er dus op grotere afstanden objecten mee verlichten.

Zet je de bundel breed, dan neemt het bereik drastisch af. Je gaat namelijk de bundel over een groter oppervlak verspreiden dus neemt de intensiteit van de bundel af.

De ´traditionele´ focus: met een reflector

Maglite is absoluut het meest bekende voorbeeld van een fabrikant die de focus toepast op haar zaklampen. Door het draaien aan de lampkop verander je de afstand van de reflector waardoor je de bundel kunt aanpassen. Hieronder een voorbeeld van een brede Maglite bundel:

Bron: bestflashlighthq.com

 

Je ziet direct wat er eigenlijk mis is met deze bundel. Deze is namelijk niet egaal. In het midden is een grote zwarte vlek waar geen licht is. Dit is best vreemd, want laat het midden nu altijd gebruikt worden om een object uit te lichten. Niet handig dat je de zijkant van de bundel moet gebruiken om een object te beschijnen. Nog opmerkelijker is dat heel veel mensen naar dit systeem op zoek zijn. Best vreemd toch?

Deze manier van focusseren levert altijd dit soort bundels op. De reflector heeft een wisselende afstand ten opzichte van de led en daardoor krijgt je 'artifacts' in de bundel.

De 'nieuwe' focus: met een reflector en een lens

Twee slimme broers uit Duitsland kregen een jaar of 15 geleden een briljante ingeving. Waarom zouden we een reflector blijven gebruiken, als het ook met een lens kan? Na veel experimenteren en uitgebreide samenwerking met universiteiten en laboratoria was het eindproduct klaar: het merk Led Lenser was geboren. Het merk Led Lenser werkt anders dan andere zaklampen met een focus. Er wordt namelijk gebruik gemaakt van een reflector met een lens die vóór de led zit en hierdoor heel efficiënt het licht kan opvangen én bundelen!

 

Het voordeel van dit systeem, is dat je een maximaal rendement uit je lumen haalt. Je vangt nagenoeg 100% van het licht op dat van de led komt en dat is dankzij de reflectorlens goed te bundelen tot één kleine spot. Zie onderstaand voorbeeld:

Bovenstaande foto laat het systeem in de praktijk zien. Links de focus, rechts de brede straal. Merk op dat er absoluut géén zwarte vlekken in de rechterbundel zichtbaar zijn zoals bij het traditionele systeem met een reflector

 

Even tussendoor: wat technische info

We horen heel vaak dat mensen een zaklamp willen kopen met zo veel mogelijk lumen omdat je daar verder mee kunt schijnen. NIET WAAR dus! Lumen is het licht dat van de bron af komt, in dit geval een led dus. Met een focussysteem pas je de intensiteit van de bundel aan, dat drukken we uit in CANDELA. Hoe hoger het aantal candela, hoe intenser de bundel en hoe verder de lamp reikt.

Heb je dus een lamp met een focus, dan verandert het aantal lumen dus niet als je de bundel gaat aanpassen, maar wél het aantal candela. Hieronder hetzelfde voorbeeld nogmaals:

Bovenstaande foto geeft een duidelijk beeld van een zaklamp met een focus en dezelfde zaklamp zonder focus. In beide gevallen is de lichtopbrengst 1000 lumen, maar omdat de bundel in de linker foto veel ´strakker´ is dan op de rechter foto, is de lamp dus feller. Het aantal candela is links veel hoger dan rechts.

 

Waarom zijn er dan zo weinig lampen met een focus te koop?

Dat heeft eigenlijk twee belangrijke redenen.

  1. Een patent kwestie. Led Lenser heeft een patent op hun focussysteem, andere fabrikanten mogen dit dus niet gebruiken. Er zijn wel zaklampen met een 'zoom' te koop, hierbij zie je dan een vierkante lichtbundel, de vorm van de led. Dit is eigenlijk heel slecht, later in dit artikel meer hierover.
  2. Een bewuste keuze. En wel om de redenen die hieronder gegeven worden.

Redenen om juist níet te kiezen voor een focussysteem

We hebben hierboven gelezen waarom een focussysteem handig kan zijn. Er zijn ook redenen te bedenken om juist níet te kiezen voor een focussysteem. We zetten ze even op een rij.

1. Een zaklamp die beschikt over een focussysteem, beschikt over bewegende delen.

Hier kan stof of water in komen waardoor de lamp problemen zou kunnen krijgen. Ondanks dat dergelijke systemen vaak zijn afgedicht met rubberen O-ringen kan er altijd water indringen. Met name wanneer er stof gaat 'aankoeken' gaat de focus een stuk stroever.

2. Met een focussysteem creëer je een tunnelvisie.

Laten we voor het gemak wederom een foto van een focus erbij pakken.

Kijk goed naar de bundel. Deze is fel, maar wel heel smal. Er is niet of nauwelijks spreidlicht aanwezig. Dat is natuurlijk prima, ware het niet dat je de omgeving voor je voeten niet verlicht. De kans is groot dat je nu in een modderpoel trapt omdat je die niet gezien hebt. Je kunt natuurlijk wel voor je voeten gaan schijnen, maar als je dat met deze smalle bundel doet wordt het allemaal wel heel erg 'zenuwachtig' voor je ogen.

Probeer ook maar eens met een smalle bundel een groter object te belichten. Dat lukt niet, want je bundel is te smal. Je moet de zaklamp dus bewegen om het hele object te bekijken.

3. Een 'draaibare focus' is omslachtig om te verstellen

Het nadeel van een draaibare focus (zoals bij een Maglite) is dat je twee handen nodig hebt om de bundel te verstellen. Met één hand houd je de lamp vast terwijl je met de andere hand de lampkop verdraait. In veel gevallen niet handig.

4. Een 'schuifbare focus' werkt sneller, maar is in tactische situaties niet betrouwbaar.

Merken zoals Led Lenser werken met een 'uitschuifbare' focus. Dit werkt vele malen beter én sneller dan een ouderwetse draaifocus. Je kunt met één hand de bundel verstellen en dat gaat bovendien razendsnel. Echter, zit er ook een nadeel aan dit schuiven.

De focus werkt als volgt. Als je de lampkop naar voren schuift (van je af dus) wordt de bundel smal. Trek je hem naar je toe wordt de bundel breder. Een aantal Led Lenser modellen hebben een zogenaamde 'lock' op de lampkop. Als je de lamp een kwartslag draait dan kun je de kop niet meer verschuiven en zit deze vast. Ideaal dus wanneer je de lamp op een fiets monteert. De zaklamp zal niet meer verschuiven wanneer je een hobbelige weg pakt.

Echter, helemaal 'vast' zit de lampkop niet. Geef je een ferme klap op de kop, dan schiet deze 'door de lock heen' en wordt de bundel weer breed. Niet wenselijk in een tactische situatie. Stel dat je iemand wilt verblinden, dan heb je veel baat bij een smalle bundel, deze wordt dan feller. Echter, als je een klap op je lamp krijgt is de bundel zonder dat je het weet, ineens heel breed geworden en dus een stuk minder intens. Zie de foto's hier boven. Zaklampen met een focus die niet te locken is, zijn in dit geval helemaal onbetrouwbaar. Zelfs de zogenaamde 'militaire zaklampen' zijn op dit gebied niet te vertrouwen en hebben een niet te locken focus.

Ik heb een zaklamp met een vierkante lichtbundel

We zeggen het dan niet graag, maar eigenlijk is dit 'not done'. Ook dit zien we namelijk regelmatig voorbij komen. Zodra je de lampkop van je af schuift zie je de lichtbundel veranderen van een brede bundel, naar een vierkante straal waarin je zelfs de contacten van de led kunt zien zitten. Dit zijn vaak zaklampen van discutabele kwaliteit. Ook werkt de focus niet goed en wordt het - terecht - een zoom genoemd. In feite wordt het licht niet gebundeld, maar wordt alleen het ledje uitvergroot waardoor je dus het vierkante bundeltje krijgt.

De lampkop van zo'n zaklamp heeft vaak alleen een lens en géén reflector. Hierdoor verdwijnt er veel licht 'in het niets' en gaat verloren als je gaat zoomen. Het spreidlicht wordt namelijk niet opgevangen en schijnt tegen de zwarte binnenkant van de lampkop en gaat niet via de lens naar buiten. Weggegooid licht én weggegooid geld.

Bron: CPF

Zaklampen met een vaste focus

Heeft iedere zaklamp met een vaste focus dan hetzelfde lichtbeeld? Nee! Dit is een heel groot misverstand.

Een groot misverstand is dat veel mensen denken dat alle lampen met een vaste focus dezelfde lichtbundel hebben. Dit is absoluut niet waar.

Zaklamp met een vaste lichtbundel hebben wel allemaal dezelfde kenmerken. De bundel bestaat uit 2 elementen: de spot en de spil. De spot is het felle gedeelte in het midden van de bundel, de spil is het brede spreidlicht daarom heen. Zie onderstand voorbeeld.

 

Deze foto laat de lichtbundel van de Olight R50 Pro Seeker zien. Je ziet dat naast de spot in het midden, ook het oppervlak daarom heen goed zichtbaar is. Zelfs het plafond en de vloer is goed verlicht. Waar zit dan het verschil met andere lampen zonder focus? In de verhouding tussen de spot en de spil.

Het verschil in lichtbundel bij lampen zónder focus zit in de verhouding tussen de spot en spil.

Bij zaklampen  zonder focus wordt vaak gesproken over 'throwers' en 'flooders'. Een thrower is een zaklamp die grote afstanden kan overbruggen, een flooder heeft juist veel spreidlicht en is geschikt voor korte afstand waar je heel breed mee kunt schijnen. In een toekomstig blogartikel duiken we hier dieper in. Hieronder toch een kort voorbeeld.

Je ziet dat op de linker foto een veel bredere spot zichtbaar is dan op de rechter foto. Dit heeft te maken met de verhouding van de grootte van de led en de reflector. Zoals gezegd, gaan we in een ander artikel hier dieper op in. Belangrijk om nu te weten is dat er wel degelijk verschil zit in zaklampen zonder focus.

Samenvatting

Okay, veel info tot nu toe! Laten we het een en ander even op een rijtje zetten. Wanneer kies je nu voor een zaklamp met een focus, of juist niet?

Zaklampen met focus:

  • Bundelen ál het licht dat van de lichtbron straalt in een spot (mits er een goede optiek gebruikt wordt)
  • Hebben géén spil in de bundel stand. Weinig overzicht in de omgeving dus.
  • Hebben een mooie brede egale bundel wanneer ze breed stralen (mits er een goede optiek gebruikt wordt)
  • Bieden je de keuze: óf een spot voor veraf (tunnelvisie), óf een spil voor dichtbij geen bereik meer). Nooit een combinatie.
  • Hebben bewegende delen en zijn gevoelig voor vocht en vuil
  • Zijn minder geschikt voor tactische doeleinden omdat de lampkop kan bewegen.

 

Zaklampen zonder focus:

  • Maken gebruik van een reflector welke is aangepast op de led. Hierdoor is een effeciënte bundel te maken.
  • Beschikken zowel over spot én spil tegelijkertijd. Hierdoor kun je zowel ver als dichtbij kijken. Je hebt meer overzicht.
  • Hebben geen bewegende delen en zijn vaak waterdicht.
  • Zijn te zetten voor tactische doeleinden. De lampen zijn steviger en de gebruiker weet vooraf precies welke lichtbundel hij kan verwachten.
  • Kunnen op korte afstand verblindend werken omdat de spot té intens is. Er is geen egale bundel aanwezig.
  • Zijn te verkrijgen in veel uitvoeringen. Zowel throwers als flooders. Bij de aanschaf dien je dus goed te overwegen waar je de lamp precies voor gaat gebruiken.

 

2 gedachten over “Vraag van de week: waarom hebben steeds meer lampen een vaste lichtbundel en geen focus?”

  • interessante informatie. Ik vroeg me af of de Fenix FD 41 ook een goede focus lamp is. hij lijk best goed. Maar is niet van het merk Led lenser.

    Reageren
    • Roy van Ledscherp.nl 13 oktober 2017 om 19:59

      Goedendag, de FD41 is zeker een prima alternatief. Fenix doet qua kwaliteit niet onder voor Led Lenser dus dit is zeker een optie om te overwegen.

      Reageren
Geef een reactie